SO-KE-DA-TSU Artist in Residency, Kyoto Machiya AIR, Kyoto, Japan, 2015

IMG 9407 copy

Het is dinsdag. Na een hectische aankomst afgelopen vrijdag zijn het mijn eerste uren alleen. Ik verblijf in een machiya, een voormalig koopmanshuisje van in totaal misschien 70 m2. Het bestaat uit schermen, kieren, muggen čn een verwarmde wc-bril, die ik overigens vaak en niet verwacht met veel mensen deel. Mijn eigen kamer, waar ik werk, woon, eet en leef is ongeveer 3x4 meter en heel authentiek. Schuivende, al dan niet doorzichtige lichtgewicht panelen creëren een wereld waarin binnen en buiten, jij en wij een andere rol krijgen dan ik gewend ben. En dat in een situatie waarin ik hier vaker met een man of 2 tot 20 zal zijn, dan alleen. Nu dus, na vier dagen, is mijn eerste uur alleen.

Japan is een ander land. Niet dat je dat niet meteen merkt aan de mensen ofzo of aan hoe de stad eruit ziet, (het is een heeerlijk stad!) maar haar maat en de architectuur, dwingen je in een andere houding. In dit huisje bv. doe je alles op de grond: zitten, lezen, computeren, werken.  En afwassen doe je ňnder kruishoogte. Ook je begeven door dit huis vraagt om een andere aanpak. Voor je het weet is de machiya nl. ingestort onder het geweld van mijn bewegingen. Op een of andere manier lijkt deze andere fysieke houding ook een andere mentale houding te vereisen en/of op te roepen.

Plots staat daar Iitaka-san voor mijn neus. Een jonge, stille architect die nu geen letterlijke, maar overdrachtelijke bouwwerken neerzet b.v. in de vorm van deze galery en artist in residency. Hij zat de afgelopen week in Tokyo en is terug. Zittend aan de binnenplaats van de machiya leren we elkaar kennen. Zijn Engels is gebrekkig en ons gesprek verloopt langzaam,  aarzelend en vriendelijk. Ik ben blij dat hij het aandurft in het Engels te converseren. Tussen al het gehakkel kijkt hij me opeens recht aan en spreekt hij de wonderlijk mooie, en heel duidelijke woorden:

'Je bent nu hier in Kyoto & de seizoenen zullen wisselen. Alles zal veranderen: de temperatuur, de geuren, het licht en de kleuren. Ik wens je toe en raad je aan deze binnentuin te gebruiken om dit proces gade te slaan. Daarin bevindt zich het hart van de Japanse cultuur. ‘

Ik knik. Ik kijk naar de idyllisch omlijstte binnenplaats en zie een niet bijster inspirerende, niet erg levendige binnentuin.


Artist in Residency, Kyoto Machiya AIR, Kyoto, Japan

Performance, publicatie, presentatie van onderzoek naar de Japanse realiteit, zwart en het ‘niets’

In 2015 ging ik naar Japan om te onderzoeken of er daar andere realiteiten golden zoals ik vermoedde. Een van die andere realiteiten is dat wij onszelf en objecten ervaren als dingen in een lege ruimte, in het 'niets'. In Japan is dat 'niets' daadwerkelijk 'iets', een tussenruimte die alles verbindt. Het wordt voortdurend in evenwicht gehouden en komt tot uiting in b.v. grafische vormgeving, omgangsvormen en door de inrichting van de openbare ruimte. Klaarblijkelijk was mijn hoofd zich niet bewust van deze ruimte maar mijn lijf wel, en dat verklaarde mijn voortdurende kippenvel in Japan. (Kippenvel =sokedatsu en wordt gevormd door karakters die staan voor 'draden vanuit het hart in de openbare ruimte'). 

Ik ging brieven schrijven om mensen in Nederland met mijn waarneming te laten meekijken en de langzame realiteitsverschuiving te laten ervaren. Ik deed een performatieve presentatie in de machiya waarbij ik de brieven voorlas om de geest van mijn moedertaal te delen met Japan. Via de klank van de Japanse taal, die ik niet begreep maar waar ik wel 3 maanden in ondergedompeld was, leek ik toegang te hebben gekregen tot de ziel van het land.  Op dezelfde manier wilde ik het gastland inzicht geven in mijn eigen ziel, en mij uitdrukken in mijn taal: het Nederlands.



In de serie SO-KE-DA-TSU: 30 SHEETS, 35 LINES, 6 MM, 2015

Locatie: Anewal Gallery, Kyoto, Japan, 2015

Uitvoering: papier, vuur, tekst, keramieken schaal

Tijdens de periode als AIR in Kyoto, besloot ik alles wat ik opgeschreven had, te verbranden. De informatie en het aantal ‘staggering encouters’ was zo groot geweest dat ik een manier zocht het om te zetten / te verteren. Ik bouwde een kleine oven in mijn machiya, een huisje gebouwd van hout, riet en leem, en verbrandde de papieren. Over deze performatieve actie hield ik een voordracht tijdens de eindpresentatie want:

When you write, putting ink and paper together, you write a story

You burn it, ash and soot

What happens to the spirit of the letter? The story?

Where does it go?